II De familie

Het familiewapen

Uit de Reginakerk in Zweins en archieven is het familiewapen van de Kingma’s bekend. Het wapenschild is gedeeld. Op de helft die voor de kijker links staat, staat een Friese halve adelaar van zwart in goud; in de heraldiek heet dat de rechterhelft, omdat een wapen wordt beschreven vanuit degene die het schild draagt (De Kinkhoorn 2). De andere helft is doorsneden: boven twee zwarte kinkhoorns in zilver, onder een pijl van zilver in blauw. Het helmteken is een uitkomende zwanenhals.

Familiewapens Kingma, met en zonder Friese halve adelaar
Familiewapens Kingma: links de latere versie met de Friese halve adelaar, rechts de waarschijnlijk oudere versie zonder adelaar. Tekening uit de kring van de Fryske Rie foar Heraldyk, meegebracht door J.C. Terluin bij zijn lezing over heraldiek in Zweins op 20 november 2004.
Het Kingmawapen, opgeschoonde tekening met twee tritonshoorns
Het Kingmawapen, opgeschoonde tekening (2026), met tritonshoorns zoals in de wapenbeschrijving van 1842.

Het vermoeden bestaat dat het gebruik van de kinkhoorn in het wapen samenhangt met de naam Kingma (oorspr. Kinghum). Kink = kronkel; een kinkhoorn is dus een gedraaide, spiraalvormige hoorn. Tegenwoordig heet vooral de wulk zo, maar in de zeventiende eeuw was een kinkhoorn elke grote gedraaide zeeschelp die op een hoorn leek, en vooral de hoorn waarop de zeegod Triton blaast; in de wapenbeschrijving van 1842 heten de schelpen dan ook tritonshoorns. Of de kinkhoorns echt met de naam te maken hebben, is onzeker; zie De naam en de kinkhoorns. In een andere, waarschijnlijk oudere versie van het wapen ontbreekt de Friese halve adelaar. Wanneer de adelaar erbij kwam, is niet bekend; Friese families namen de halve adelaar vanaf de vijftiende eeuw in hun wapen op (De Kinkhoorn 11).

Het Kingmawapen op een losse steen in de vloer van de kerk van Zweins
Het Kingmawapen op een losse steen die bij de restauratie in de vloer van de kerk van Zweins is gelegd; de steen komt waarschijnlijk niet uit de kerk zelf. De wapens op de Kingma-grafzerken zelf zijn in 1796 grotendeels weggehakt.
Het helmteken met de zwaan, in de kerk van Zweins
Het helmteken met de zwaan, in de kerk van Zweins.