Kingma State
Language

I Kingma State

De state op kaarten

Voor zover bekend is de eerste kaart van Friesland waarop Kingma State staat, ten oosten van Franeker, ‘Frisia Occidentalis’ van Adrianus Metius en Pier Winsemius uit 1622. Die kaart werd vaak nagevolgd. De bekendste versie staat in de ‘Atlas Maior’ van Joan Blaeu, een cartografisch meesterwerk dat in 1662 en 1665 in Amsterdam verscheen. Nauwkeuriger is de kaart van de grietenij Franekeradeel van Bernardus Schotanus à Sterringa, op de kaart zelf gedateerd 1693 en verschenen in zijn atlas van 1698: daarop staan de state, het tolhuis, Kingmatille en de andere grote huizen van Zweins.

Detail uit de Atlas Maior van Blaeu (1662): Kingma, met het teken van een voornaam huis, tussen Franeker en Sueins
Atlas Maior van Blaeu (1662): ‘Kingma’, met het teken van een voornaam huis, tussen Franeker en ‘Sueins’ (Zweins).
Detail van de kaart van Franekeradeel van Schotanus à Sterringa: Kingma, het tolhuis en Kingma Tille aan de trekvaart, en bij Sweins de huizen Rinnerda, Van der Waeyen en Groot Heerma
Kaart van Franekeradeel van Schotanus à Sterringa (1693): links ‘Kingma’, daaronder het ‘Tol Huys’ en ‘Kingma Tille’ aan de trekvaart; bij ‘Sweins’ de huizen Rinnerda, Van der Waeyen en Groot Heerma.

Zweins in 1700

Wie in 1700 de plaatsen rond Zweins bezat en gebruikte, staat in het floreenkohier van dat jaar, een belastingregister. De Prekadastrale Atlas fan Fryslân (Fryske Akademy, 1990) zet die gegevens op een rij, met de kadastrale percelen van 1832 waarop elke plaats lag. Met die gegevens is de kaart hieronder getekend. De familie Kingma bezat toen in Zweins Kingma State, Rinnerda State, een sate aan Kingmatille, het tichelwerk en de stelle Bervert. De kaarten met alle plaatsen en hun gebruikers, ook voor Peins en voor 1640, staan in het artikel Het bezit rond Kingma State in de stamboom-app.

Kaart van Zweins in 1700 op de kadastrale percelen van 1832, gekleurd naar eigenaar: het bezit van Kingma met Kingma State, Rinnerda State, de stelle Bervert, het tichelwerk en de sate aan Kingmatille, daarnaast het land van Van der Waeyen, de kerk en anderen
Zweins in 1700, getekend op de kadastrale percelen van 1832 en gekleurd naar eigenaar volgens het floreenkohier. Goud is het bezit van Ignatius van Kingma, donker daarin het terrein van de state zelf. Eigen tekening naar de gegevens in de Prekadastrale Atlas fan Fryslân, diel 4 Frentsjerteradiel en Frentsjer (Fryske Akademy, 1990), blz. 102-103, op de percelen van 1832 uit HisGIS (KNAW HuC / Fryske Akademy); vrij te gebruiken met bronvermelding.

Meer kaarten van de state

De schetsplattegrond van het terrein van de state uit de eerste helft van de negentiende eeuw, uit het familiearchief Van Beijma thoe Kingma bij Tresoar, staat op de pagina Het einde van Kingma State. De tekening van de brug bij Kingmatille uit 1837, met het tolhuis en de steenplaats, staat op de pagina De omgeving.