De Kinkhoorn, Sonderausgabe · 2005

De Duitse oorspronkelijke uitgave als pdf · de Engelse vertaling

Ralf J. Kingma uit Friesenheim (Schwarzwald), kleinzoon van de in 1898 naar Duitsland geëmigreerde Jan Bontjes Kingma, vertaalde de eerste nummers van De Kinkhoorn in het Duits en schreef begin 2005 deze eigen, Duitstalige Sonderausgabe over de Duitse tak van de familie. De tekst is hier uit het Duits vertaald; de genealogie in artikel 4 stond al in het Nederlands. Nummer 12 van De Kinkhoorn (Wetenswaard) kondigde de uitgave aan.

Voorwoord

Ralf Kingma

Velen hebben mij gevraagd of ik mijn kennis over het familieonderzoek niet eens op papier kon zetten, omdat ik mij al enkele jaren met de stamboom van de Kingma's bezighoud. Dat doe ik hierbij graag. Er zijn al tien Kinkhoorns verschenen, die allemaal de geschiedenis en de lotgevallen van de Kingma's beschrijven. In deze bijzondere uitgave schrijf ik over de Duitse Kingma's, uit de stam van de Bontje Kingma's.

Mijn grootvader Jan Bontjes Kingma is geboren in Lions (Leons) in Friesland en is in 1898, op amper zestienjarige leeftijd, met zijn broer Bontje naar Duitsland geëmigreerd. Ik heb de stamboom van de Kingma's zonder hiaten tot in het jaar 1450 uitgezocht.

De naam Kingma wordt voor het eerst genoemd in Zweins bij Leeuwarden, Friesland. De ons bekende stamvader van alle Kingma's heette Jelle Kingum uit Zweins; Kingum werd later Kingma. De beroemdste Kingma was Ignatius van Kingma, overleden in 1700, kolonel in het leger van de Verenigde Nederlanden.

In Zweins stond de vroegere Kingma State, een herenhuis dat in 1864 is afgebroken. Verder staat in Zweins nog een kerk, de Reginakerk, waarin veel Kingma's uit die tijd begraven liggen. In deze kerk bevindt zich bovendien een herenbank van de Kingma's. In Zweins draagt nog een straat de naam Kingmatille, ook wel Keimpetille genoemd; daarbij hoorden een eigen brug (inmiddels afgebroken), een tolhuis en een theehuis (nog aanwezig) van de Kingma's.

Inmiddels bestaat er in Nederland een Kingma-stichting, die zich wijdt aan het onderzoek naar de geschiedenis van de Kingma's. Door mijn onderzoek heb ik intussen wat Nederlands geleerd en ik correspondeer met deze Stichting Kingma State.

In het jaar 2000 was er een grote Kingma-bijeenkomst, waarbij zo'n vierhonderd Kingma's uit de hele wereld elkaar in Zweins ontmoetten en de bezienswaardigheden in Zweins te zien kregen, onder andere het Kingmawapen en het Kingmalied (Keimpetille van Jan Slofstra).

Daarover en over veel andere bijzonderheden kan ik u vertellen. Hebt u belangstelling, schrijf mij dan gewoon een e-mail. Misschien hebt u zelf ook een stamboom en kunnen we de stambomen samenvoegen. Of misschien hebt u informatie over de Kingma's die van belang zou kunnen zijn.

Met vriendelijke groet,
Ralf Kingma

Op zoek naar mijn voorouders

Ralf Kingma

Op 23 augustus 2002 om vier uur 's nachts begon onze reis vanuit Lahr in het Zwarte Woud. De vele koffers en de vakantiebagage waren de avond tevoren al in de auto geladen. Na ongeveer acht uur rijden over de snelweg, met maar twee pauzes, kwamen we eindelijk aan in vakantiepark It Wiid in Earnewâld bij Leeuwarden, in Friesland. Om klokslag drie uur konden we de vakantiewoning betrekken. De woning met tuin lag prachtig, direct aan het water. Op het park waren onder andere een sportcentrum met tennisbanen, een overdekt zwembad en een winkel. 's Ochtends kwamen eenden en vogels bij ons ontbijt in de tuin. Er waren kilometers wandel- en fietspaden. We hadden alles bij de hand om een mooie vakantie in Friesland door te brengen.

Met mijn gezin was thuis van tevoren afgesproken dat ik twee dagen zou krijgen om me uitsluitend met familieonderzoek bezig te houden. Eerst bezochten we een dag lang Leeuwarden. Leeuwarden is een heel mooie stad met veel winkels. Terwijl ik naar het Rijksarchief ging, had de rest van het gezin ruimschoots de tijd om de stad onveilig te maken.

In het Rijksarchief meldde ik mij eerst bij de portier. Nadat ik mijn personalia had opgegeven, kreeg ik een bezoekerspas. Mijn tas moest in een kluisje. Daarna ging ik naar de eerste verdieping, naar de afdeling genealogie. Een vriendelijke dame legde mij het gebruik van de vele computers en registerkasten uit. Ze hielp mij ook vriendelijk gedurende het hele bezoek. Al snel had ik beet: met de computer en de registers vond ik het boek met mijn voorouders, beginnend bij Jelle Kingum. Het boek had nummer 363. De gewenste bladzijden kon ik op het kopieerapparaat ernaast kopiëren. Terwijl ik mijn voorouders naspeurde, zocht de vriendelijke dame na een kort gesprek naar beeldmateriaal voor mij. Na lang zoeken vond zij inderdaad een afbeelding van de Kingmatille en de bijbehorende plattegrond. In het Rijksarchief ontmoette ik ook bij toeval mijn Nederlandse correspondenten Karel van der Wal en Ype Brouwers, die er veel tijd doorbrengen. In een oogwenk waren drie uren voorbij. Met een uur vertraging trof ik mijn gezin in de afgesproken bakkerij om samen te lunchen.

Na de lunch gingen we samen naar het Fries Museum om een aquarel van de Kingma State te bekijken, getekend door A. Martin in 1860. Bij de ingang informeerde ik of het schilderij hier was. Na een kort telefoontje van de portier met een conservator werd ons uitgelegd dat het er wel was, maar in het depot stond en voor niemand toegankelijk was. Wilden we het zien, dan moesten we eerst een schriftelijk verzoek indienen bij het Fries Museum in Leeuwarden.

Onverrichter zake en teleurgesteld gingen we naar de VVV om daar de door mij ontdekte vlaggenstokhouder te kopen, met een houten vlaggenstok met oranje knop en een bijpassende Friese vlag. Aan bijna alle huizen in Friesland zit een houder om een vlag op te steken.

Als herinnering aan mijn Friese voorouders en aan de mooie tijd in Friesland willen we deze vlaggenstokhouder aan ons vakantiehuisje aan het meer in Duitsland bevestigen. Een klomp hebben we ook gekocht.

In de bibliotheek in Leeuwarden vond ik na lang zoeken het Friese lied over de Kingmatille, "Oan 'e dyk fan Keimpetille" van J. Slofstra. Een vriendelijke meneer bij de balie maakte een kopie van het muziekstuk voor mij.

Het verblijf in Leeuwarden met al zijn bezienswaardigheden beviel het hele gezin zo goed dat we drie dagen later nog eens uitgebreid door de stad slenterden.

De zondag daarop was het weer een dag voor familieonderzoek, want het Poptaslot in Marsum bij Leeuwarden is alleen op zondag te bezichtigen. Mijn uitgesproken doel was het schilderij van onze voorvader Ignatius van Kingma te zien. Het Poptaslot is een prachtige grote state, die op dat moment gerestaureerd werd. De weg naar Marsum was goed te vinden en de route naar het slot was bewegwijzerd. En inderdaad, direct links bij de ingang hing het gezochte portret van Ignatius. Helaas mochten we het niet fotograferen, want in het Poptaslot geldt een strikt fotografeerverbod. Toch was het een heerlijk gevoel om voor dit schilderij te staan.

Daarna reden we verder over de snelweg naar Franeker. In Franeker zochten we de Dijkstraat, waar kolonel Ignatius van Kingma met een ruitercolonne en vorst Johan Maurits van Nassau-Siegen in de gracht viel. Op deze plek herinnert een gedenksteen aan de gebeurtenis.

De winkels waren dicht en Franeker was uitgestorven. Een paar dagen later reden we nog eens naar Franeker om de bedrijvigheid te zien. Franeker is een kleine, overzichtelijke en rustige stad.

Uit de vele beschrijvingen wist ik dat er een klein weggetje van Franeker naar Zweins moest zijn. Omdat Franeker niet zo groot is, was de gezochte weg snel gevonden. Langzaam en bedachtzaam reden we de paar kilometer naar Zweins. Daar aangekomen bezochten we eerst de Kingmatille met haar theehuisje, direct aan het Van Harinxmakanaal. Dat kanaal loopt van Leeuwarden via Zweins richting Franeker rechtstreeks naar Harlingen en de zee. Het moet ook heel mooi zijn om er met een boot over te varen. Aan de oever van het Van Harinxmakanaal rustten we uit.

Gesterkt reden we naar de plek waar tot 1864 de Kingma State stond. Tegenwoordig grazen er schapen, op de open plek tussen het geboomte. We hadden het geluk dat juist een oudere man het schapenweiland verliet. Ik vroeg beleefd of ik het huidige natuurgebied mocht betreden. De man was heel vriendelijk en gaf toestemming. Gewapend met een fototoestel betrad ik met mijn zoon de "heilige" grond van de Kingma State. Helaas is hier niet veel meer te zien.

Na deze ervaring reden we een paar meter verder naar de Reginakerk. De kerk was gesloten en we haalden de sleutel bij de kosteres in het dorp. Ontroerd gingen we de kerk binnen. De kosteres vertelde de geschiedenis van de kerk en van het orgel, dat in 2003 gerestaureerd zou worden. Onze dochter, die goed piano speelt, mocht op het orgel een paar stukken spelen. De kosteres legde ons ook uit dat alle Kingma's toegang tot de kerk hebben, omdat de Kingma's in de zestiende eeuw een zegen voor het dorp waren.

De Reginakerk is zeer de moeite waard, met de grafzerken van de Kingma's in de vloer, het kleine, eenzame wapen van de Kingma's en de beide herenbanken. Heel interessant is ook de grafsteen aan de noordwand, gemaakt voor de vrouw van Ignatius van Kingma.

Tot slot schreven we ons nog in het gastenboek van de kerk. We kregen ook nog een originele stempelafdruk van de Reginakerk. Helaas hadden we de ochtenddienst, die juist die zondagmorgen gehouden werd, gemist.

We reden naar Dronrijp, over het Van Harinxmakanaal, en ontdekten daar een straatnaambord dat opnieuw naar de Kingmatille wees. De weg volgend kwamen we over een smalle straat in een doodlopend stuk, recht tegenover de Kingmatille. Van daaruit hadden we een mooi overzicht over het hele verloop van de Kingmatille met daarachter het dorpje Zweins.

Op de terugweg naar ons vakantiepark It Wiid reden we door de dorpen waar mijn grootouders en hun voorouders geboren zijn, gewoond hebben en gestorven zijn. De dorpen Huins, Lions, Baard, Jorwerd, Oosterwierum, Oosterlittens en Winsum liggen dicht bij elkaar en zagen er allemaal hetzelfde uit met hun huizen en kerken. In de dorpen waren de paden naar de kerk met schelpen bedekt. Op zo'n kerkpad vonden we bij toeval nog een goed bewaarde kinkhoorn (wulk). De vreugde over die vondst was begrijpelijkerwijs groot.

De vakantiedagen in Friesland zijn ons heel goed bevallen. De mensen zijn er heel vriendelijk. Het weer was gelukkig ook heel mooi. Een reis naar Friesland kan ik iedereen aanbevelen. Ik weet zeker dat ik Friesland nog eens zal bezoeken.

Beeldstamboom van Bontje Pals Kingma tot Kai Ralf Kingma

Vijf generaties, van de overgrootouders van Ralf Kingma tot zijn kinderen. Van Peter Toussaint, de vader van Maria Kingma-Toussaint, is geen foto bekend.

Bontje Pals Kingma	Trijntje Kingma-Bergsma	Magaretha Toussaint-Lemaire (Peter Toussaint: geen foto)
Eerste vrouw: Barbara Kingma-Hahnenberg	Jan Bontjes Kingma	Tweede vrouw: Maria Kingma-Toussaint
Dr. Werner Erhardt	Petronella Kingma
Ralf Kingma	Elfi Kingma-Lischko
Eve Miriam Kingma	Renée Marie Kingma	Kai Ralf Kingma

Afstammelingen van Jelle Kingum naar Kai Ralf Kingma

De rechte lijn van stamvader Jelle Kingum naar de Duitse Kingma's, met per generatie de kinderen. De nummers zijn die van de oorspronkelijke uitgave; een + betekent dat de persoon verderop met zijn of haar gezin terugkomt. Opgesteld door Ralf Kingma op 14 februari 2005; de hele stamboom is bij hem op te vragen.

Jelle Kingum

Geboren ca. 1450 te Zweins, overleden tussen 1514 en 1538 te Zweins op de Kingma State; van beroep eigenerfde boer op Kingma State.

Op een grafzerk in de kerk te Zweins staat te lezen:
"De doot die maeckt ons algelyck, In alle Stand tsy arm of ryck, Wanneer Tgebeent op hoope leidt, Siet men aldaer geen onderscheyt" [de dood maakt ons allen gelijk, in elke stand, arm of rijk; wanneer het gebeente op een hoop ligt, ziet men daar geen onderscheid].

Kinderen:

1. + Pijbe Jelles Kingum, geboren 1480.
2. + Pieter Jelles (thoe) Kingum, geboren ca. 1480.
3. Jelle Jelles Kingum, geboren te Zweins, overleden voor 1555 te Zweins. Hij trouwde Houck Aernckes.
4. Onbekende dochter. Zij trouwde Crispiaen.

Pieter Jelles (thoe) Kingum

Geboren ca. 1480 op Kingma State te Zweins, overleden na 1555 te Zweins; van beroep boer en eigenaar van Kingma State. Hij trouwde Nel Jans.

Kinderen:

10. + Hendrick Pieters Kingum, geboren voor 1528.
11. + Jelle Pieters Kingum, geboren ca. 1528.
12. + Inte Pieters Kingum.
13. + Claes Pieters Kingum.

Claes Pieters Kingum

Overleden 1592 te Dronrijp, op Foppinga Sate. Hij trouwde Taedts Ryurds, overleden 1571.

Kinderen:

27. + Ynte Clazes Kingma, geboren ca. 1550.
28. Ruurd Clazes Kingma, geboren 1608 te Oosterwierum [sic].
29. Jelle Clases Kingma. Hij trouwde Trijntje Taekes Atses.
30. Anna Clazes Kingma. Zij trouwde Foppe Phillippus.
31. Trijntje Clazes Kingma. Zij trouwde Elingh Piers.

Ynte Clazes Kingma

Geboren ca. 1550, overleden 15-12-1603 te Achlum; van beroep eigenerfde boer op Stickenbuerster sate, mederechter van Franekeradeel, woonde te Achlum. Hij trouwde (1) Ulb Gerlofs Rispens en (2) Sjieuwke Ruurds Bants.

Kinderen uit het eerste huwelijk:

51. + Pieter Yntes Kingma, geboren ca. 1580.
52. Doeije Yntes Kingma, geboren 1582 te Achlum. Hij trouwde Saekje Dirks, kerkelijk huwelijk 28-02-1608 te Leeuwarden.
53. + Klaas Yntes Kingma, geboren 1584.
54. Gerlof Yntes Kingma, geboren 1587 te Achlum, overleden na 1608.
55. Siebren Yntes Kingma, geboren 1590 te Achlum, jong en ongehuwd overleden.
56. + Ruurd Yntes Kingma, geboren 1595.
57. Ulbe Yntes Kingma. Hij trouwde Taekles Grada.
58. Antje Yntes Kingma. Zij trouwde Idske Minnes Hillema.

Klaas Yntes Kingma

Geboren 1584 te Achlum, overleden 1618 te Oosterwierum; van beroep boer op Harckamasate te Oosterwierum. Hij trouwde Antje Rommerts Fogelsangh, geboren te Oosterwierum.

Kinderen:

85. Ulbe Klazes Kingma, geboren 1619 te Oosterwierum. Zij trouwde Ate Pieters, kerkelijk huwelijk mei 1636.
86. + Inte Clases Kingma, geboren 1619.

Inte Clases Kingma

Geboren 1619 te Oosterwierum, overleden 14-01-1684 te Beers; van beroep ontvanger en dorpsrechter te Beers. Hij trouwde Berber Hiddes, kerkelijk huwelijk 1650 (dochter van Hidde Siebrants en Antje Siebrens), overleden 1675 te Beers.

Kinderen:

109. + Dieuwke Yntes Kingma, geboren ca. 1645.
110. Baefke Intes Kingma, gedoopt 04-09-1653 te Beers, overleden voor 22-10-1654 te Beers.
111. + Baefke Intes Kingma.
112. + Siebren Yntes Kingma.
113. Ulbe Intes Kingma, gedoopt 11-03-1660 te Beers. Zij trouwde Dirk Jans, van beroep bakker en koopman te Baard.
114. Antje Intes Kingma, gedoopt 16-08-1663 te Beers.
115. Hijlck Intes Kingma, gedoopt 26-11-1666 te Beers, overleden te Roordahuizum. Zij trouwde (1) Claas Douwes, gedoopt 15-09-1661 te Idaard, overleden 04-11-1693 te Warga, van beroep schoolmeester, en (2) ca. 1699 te Roordahuizum Jochum Tetmans Faber, geboren ca. 1663 te Roordahuizum (zoon van Tetman Cornelis Faber en Sietske Aelses), overleden 12-02-1702 te Roordahuizum, van beroep meester-smid te Roordahuizum.

Dieuwke Yntes Kingma

Geboren ca. 1645 te Beers. Zij trouwde Douwe Thomas, kerkelijk huwelijk 1675 te Beers, geboren ca. 1638 te Beers, overleden 01-03-1722 te Weidum; van beroep boer, dorpsrechter en ontvanger te Beers en mederechter van Baarderadeel.

Kind:

1. + Klaas Douwes, geboren 1677.

Klaas Douwes

Geboren 1677; van beroep boer en bijzitter van Baarderadeel. Hij trouwde Grietje Jans, kerkelijk huwelijk ca. 1705, geboren ca. 1688, overleden ca. 1753.

Kinderen:

182. Douwe Klazes Kingma, van beroep boer. Hij trouwde Sjiuwke Heijns.
183. + Ynte Klazes Kingma, geboren ca. 1710.

Ynte Klazes Kingma

Geboren ca. 1710 te Weidum, overleden ca. 1758 te Beers; van beroep koopman te Beers. Hij trouwde Grietje Tjommes, kerkelijk huwelijk 08-05-1735 te Weidum, beiden van Weidum; zij geboren ca. 1714 te Weidum (dochter van Tjomme Dirks en Tietje Jans), overleden 30-08-1779 te Beers.

Kinderen:

236. Klaas Yntes, geboren 01-08-1738 te Weidum, gedoopt 10-08-1738 te Weidum.
237. + Tietje Yntes Kingma, geboren 25-03-1741 (stammoeder).
238. Grietje Yntes, geboren 25-03-1741 te Weidum, gedoopt 31-03-1741 te Weidum, overleden voor 19-12-1751 te Weidum.
239. + Dieuke Yntes Kingma.
240. Tjomme Yntes, gedoopt 05-09-1745, overleden voor 01-05-1748.
241. + Tjomme Yntes Kingma.
242. Grietje Yntes, geboren 19-12-1751 te Weidum.

Tietje Yntes Kingma (stammoeder)

Geboren 25-03-1741 te Weidum, gedoopt 31-03-1741 te Weidum, overleden 18-03-1815 te Baard, bijna 74 jaar oud, weduwe en rentenierster. Zij trouwde (1) Laas Koopmans en (2) Jan Pals Kingma, kerkelijk huwelijk 06-05-1764 te Huins, zij van Weidum, hij van Huins; hij geboren 1737 te Beers of Huins (zoon van Pals Jans Kingma en Geertje Feikes), overleden 11-03-1805 te Baard, van beroep boer en koopman te Baard.

Kinderen:

321. + Geertje Jans Kingma, geboren 15-04-1768.
322. Ynte Jans, gedoopt 02-07-1769, jong overleden.
323. + Ynte Jans Kingma, geboren 16-03-1771.
324. + Pals Jans Kingma, geboren 15-03-1774.
325. Claas Jans, geboren 24-12-1778 te Baard, gedoopt 03-01-1779 te Baard, overleden voor 1811 te Baard.
326. + Tjomme Jans Kingma, geboren 07-02-1781.

Pals Jans Kingma

Geboren 15-03-1774 te Baard, gedoopt 27-03-1774 te Baard, overleden 03-06-1837 te Winsum, 63 jaar oud; van beroep koopman te Baard. Pals Jans neemt in 1812 als familienaam de naam Kingma aan, afkomstig van zijn moeder, die deze familienaam al zeer lang draagt, en heeft dan de volgende kinderen: Jan, 15 jaar, en Jetske, 2 jaar. Hij trouwde Riemkje Meintes Meinsma, kerkelijk huwelijk 04-02-1798 te Oosterlittens, hij van Baard, zij van Oosterlittens; zij geboren 1770 te Huins (dochter van Meinte Rintjes Meinsma en Jetske Tjeerds Bosma), overleden 12-02-1859 te Jorwerd, 89 jaar oud, weduwe.

Kinderen:

410. + Jan Pals Kingma, geboren 08-08-1798.
411. + Jetske Pals Kingma, geboren 18-06-1811.

Jan Pals Kingma

Geboren 08-08-1798 te Oosterlittens, gedoopt 26-08-1798 te Oosterlittens, overleden 13-04-1829 te Baard, 30 jaar oud, gehuwd; van beroep koopman. Hij trouwde 27-08-1820 te Baarderadeel (akte 21) Ynke Sjoerds Meinsma, geboren 26-02-1801 te Beers (dochter van Sjoerd Meintes Meinsma en Riemke Siebes van Eysinga), gedoopt 08-03-1801 te Beers, overleden 31-03-1853 te Beers, 52 jaar oud, weduwe.

Kinderen:

463. + Pals Jans Kingma, geboren 14-06-1821.
464. + Sjoerd Jans Kingma, geboren 24-10-1824.

Pals Jans Kingma

Geboren 14-06-1821 te Baard, overleden 14-01-1894 te Bergum, 72 jaar oud, gehuwd; van beroep koemelker, koopman en winkelier. Hij trouwde 27-11-1841 te Hennaarderadeel (akte 24) Trijntje Bontjes van der Valk, geboren 02-03-1825 te Britswerd (dochter van Bontje Ymes van der Valk en Alefje Lieuwes Tjerksma of Tjerkstra), overleden 08-01-1905 te Bergum, 79 jaar oud, weduwe.

Kinderen:

519. + Jan Pals Kingma, geboren 08-09-1842.
520. + Bontje Pals Kingma, geboren 11-06-1844.
521. Ynke Pals Kingma, geboren 10-04-1846 te Baard, overleden 01-01-1930 te Koudum, wonende te IJlst, 83 jaar oud, weduwe, van beroep dienstmeid. Zij trouwde 28-05-1887 te Wymbritseradeel (akte 64) Wietze Heins Piersma, geboren 02-06-1845 te Woudsend (zoon van Hein Wietzes Piersma en Margje Johannes Zandstra), overleden 30-12-1926 te IJlst, 81 jaar oud, gehuwd, van beroep koopman.
522. Alefje Pals Kingma, geboren 03-11-1847 te Bergum, overleden 01-01-1927 te Hommerts, 79 jaar oud, weduwe. Zij trouwde 11-05-1882 te Menaldumadeel (akte 18) Johannes Sjoerds Boersma, geboren 27-04-1835 te Leeuwarden (zoon van Sjoerd Piers Boersma en Helena (Hiltje) van der Veer), overleden 24-11-1914 te Menaldum (akte 110), 79 jaar oud, weduwnaar en gehuwd, van beroep timmerman.
523. Aafke Pals Kingma, geboren 26-02-1850 te Bergum, overleden 21-12-1851 te Bergum, 1 jaar oud.
524. + Sjoerd Pals Kingma, geboren 18-02-1852.
525. + Yme Pals Kingma, geboren 07-01-1854.
526. Lieuwe Pals Kingma, geboren 08-07-1857 te Bergum, overleden 20-07-1857 te Bergum, 12 dagen oud.
527. Aafke Pals Kingma, geboren 17-09-1858 te Bergum, overleden 02-02-1931 te Welsrijp. Zij trouwde 31-03-1892 te Het Bildt (akte 7) Jetse Teunis Boersma, geboren 25-07-1859 te Vrouwenparochie (zoon van Teunis Boersma en Rinske Braaksma), van beroep winkelier.
528. + Lieuwe Pals Kingma, geboren 23-05-1861.
529. Jetske Pals Kingma, geboren 20-01-1865 te Bergum, overleden 01-07-1865 te Bergum, 162 dagen oud.
530. Ynte Pals Kingma, geboren 14-10-1866 te Bergum, overleden 20-09-1887 te Bergum, 20 jaar oud, ongehuwd.

Bontje Pals Kingma

Geboren 11-06-1844 te Huins, overleden 11-10-1928 te Lions, 84 jaar oud. Hij trouwde 31-03-1870 te Baarderadeel Trijntje Jans Bergsma, geboren 22-12-1848 te Baard (dochter van Jan Ritskes Bergsma en Wytske Alberts de Boer), overleden 26-04-1935 te Lions.

Kinderen:

606. Trijntje Bontjes Kingma, geboren 23-06-1870 te Lions, overleden te Kuinre.
607. Wietske Bontjes Kingma, geboren 12-02-1872 te Lions, overleden 01-06-1936 te Leeuwarden, 64 jaar oud, weduwe.
608. Ynke Bontjes Kingma, geboren 12-02-1872 te Lions, overleden 18-10-1872 te Lions, 7 maanden oud.
609. Jan Bontjes Kingma, geboren 09-09-1873 te Lions, overleden 26-11-1873 te Lions, 12 weken oud.
610. Pals Bontjes Kingma, geboren 09-09-1873 te Lions, overleden 30-11-1873 te Lions, 12 weken oud.
611. Pals Bontjes Kingma, geboren 06-11-1878.
612. + Jan Bontjes Kingma, geboren 04-02-1882 te Lions.
613. Ynke Bontjes Kingma, geboren 05-05-1884.
614. Bontje Bontjes Kingma, geboren 16-04-1888 te Lions, overleden 31-03-1966 te Mechernich (Duitsland).
615. Jelle Bontjes Kingma, geboren 03-03-1890, overleden 05-03-1890, 2 dagen oud.
616. Yme Bontjes Kingma, geboren 02-02-1892.

Jan Bontjes Kingma

Geboren 04-02-1882 te Lions, overleden 06-04-1969 te Sinsheim (Duitsland), 87 jaar oud; beroep: boer te Neckargerach. Jan Bontjes is naar Duitsland getrokken omdat er grote werkloosheid was in Nederland. Hij is daar tweemaal gehuwd. Ralf Kingma, zoon van Petronella Kingma, is bij zijn grootouders in Neckargerach grootgebracht en opgegroeid, omdat zijn moeder als ziekenverzorgster moest werken.

Hij trouwde (1) Barbara Hahnenberg, overleden 1918 te Flerzheim.

Kinderen:

661. Cilla, levenloos kind van het vrouwelijk geslacht [sic], geboren 1902, overleden 1906.
662. + Peter Jans Kingma (1 kind), geboren 21-03-1909 te Müddersheim/Vettweiß.
663. + Heinrich Jans Kingma (2 kinderen), geboren 14-06-1913 te Mettmann.
664. + Wilhelm Eduard Kingma (3 kinderen), geboren 18-03-1914 te Querenburg.
665. Cäcilie Jans Kingma, levenloos kind van het vrouwelijk geslacht.
666. + Anton Jans Kingma (5 kinderen), geboren 04-02-1918 te Formrodach/Eisenach.

Hij trouwde (2) Maria Toussaint, geboren 27-06-1898 te Essen-Kray (dochter van Peter Toussaint en Magaretha Lemaire), overleden 27-04-1974 te Sinsheim.

Kinderen:

667. Margareta Christine Kingma (3 kinderen), geboren 16-07-1920 te Bottrop, overleden 15-03-2003 te Darmstadt. Zij trouwde Ludwig Harbrecht, van beroep ambtenaar.
668. + Johannes Jans Kingma (2 kinderen), geboren 26-04-1922 te Rothausen, overleden 01-04-2002 te Ittlingen.
669. Mathilde Jans Kingma (2 kinderen), geboren 18-09-1923 te Bottrop, overleden juni 1959 te Darmstadt. Zij trouwde Paul Mandel, geboren 18-09-1923.
670. Christine Kingma (4 kinderen), geboren 19-11-1925 te Stockheim. Zij trouwde Franz Harbrecht, geboren te Darmstadt.
671. Martha Jans Kingma (3 kinderen), geboren 26-08-1928 te Büdingen. Zij trouwde Emil Willert, van beroep landbouwer.
672. Hedwig Jans Kingma (3 kinderen), geboren 16-10-1930 te Büdingen. Zij trouwde Gerhard Straub, van beroep timmerman.
673. Rosmarie Jans Kingma (2 kinderen), geboren 24-12-1933 te Büdingen. Zij trouwde Alfons Bach, van beroep elektricien.
674. + Petronella Maria Theresia Kingma (1 kind), geboren 19-10-1936 te Darmstadt.
675. Maria Theresia Jans Kingma, geboren 1938 te Darmstadt, vroeg overleden.
676. Maria Elisabeth Jans Kingma (2 kinderen), geboren 03-08-1940 te Darmstadt, overleden 15-01-1975 te Wiesloch. Zij trouwde Rolf Stiller.

662. Peter Jans Kingma

Geboren 21-03-1909 te Müddersheim/Vettweiß, overleden 12-07-1978 te Bayerdilling. Hij trouwde Margarete, geboren 23-04-1916.

Kind:

690. Rosemarie Kingma, geboren 31-04-1940 [sic].

663. Heinrich Jans Kingma

Geboren 14-06-1913 te Mettmann, overleden 10-09-1986 te Oelde. Hij trouwde Elisabeth Rohr, geboren 09-04-1915 te Oelde.

Kinderen:

691. + Norbert Kingma, geboren 08-07-1942.
692. Heinz Kingma, geboren 03-07-1946 te Oelde.

664. Wilhelm Eduard Kingma

Geboren 18-03-1914 te Querenburg, overleden 01-04-1975 te Mettmann. Hij trouwde Amalie Thaler, geboren 10-11-1919 te Wertingen, overleden 09-10-1969 te Mettmann.

Kinderen:

693. Manfred Wilhelms Kingma, geboren 09-01-1945 te Hamlar. Hij trouwde Elfriede Blumkampf, geboren 20-03-1948 te Wülfrath.
694. Gisela Wilhelms Kingma, geboren 24-08-1952 te Wülfrath.
695. Gabriele Wilhelms Kingma, geboren 24-08-1952 te Wülfrath.

666. Anton Jans Kingma

Geboren 04-02-1918 te Formrodach/Eisenach, overleden 26-09-1988 te Bayerdilling. Hij trouwde Monika Sandmayer, geboren 09-07-1925, overleden 20-05-2001 te Bayerdilling.

Kinderen:

696. Christa Antons Kingma, geboren 03-08-1948. Zij trouwde een onbekende Szeider.
697. Peter Antons Kingma, geboren 25-05-1955 te Bayerdilling. Hij trouwde Annelise Sach.
698. Anton Antons Kingma, geboren 21-01-1957 te Bayerdilling, overleden 25-05-1975 te Bayerdilling.
699. Hildegard Antons Kingma, geboren 21-09-1959 te Bayerdilling.
700. + Gerhard Antons Kingma, geboren 12-11-1965 te Bayerdilling.

668. Johannes Jans Kingma

Geboren 26-04-1922 te Rothausen, overleden 01-04-2002 te Ittlingen. Hij trouwde Traudel Laske, geboren 16-04-1932.

Kinderen:

701. Bernd Johannes Kingma, geboren 08-10-1954 te Sinsheim.
702. Ritta Kingma, geboren 04-10-1956 te Ittlingen.

691. Norbert Kingma

Geboren 08-07-1942 te Oelde. Hij trouwde Luise Jostmayer, geboren 17-08-1948 te Oelde.

Kinderen:

709. + Jürgen Norberts Kingma, geboren 29-04-1966 te Oelde.
710. Michael Norberts Kingma, geboren 01-12-1968 te Oelde. Hij trouwde Daniela Westermann.
711. Sandra Norberts Kingma, geboren 05-12-1977 te Oelde.

700. Gerhard Antons Kingma

Geboren 12-11-1965 te Bayerdilling. Hij trouwde Doris Sodh.

Kind:

712. Monica Gerhards Kingma, geboren 17-03-19??.

674. Petronella Maria Theresia Kingma

Geboren 19-10-1936 te Darmstadt; van beroep ziekenverzorgster. Partnerschap met Werner Heinrich Erhardt uit Mannheim, geboren 21-05-1938 te Mannheim, van beroep Dr. med. dent., tandarts.

Kind:

1. + Ralf Jürgen Kingma, geboren 25-06-1956 te Heidelberg, architect.

Ralf Jürgen Kingma

Geboren 25-06-1956 te Heidelberg; van beroep Dipl.-Ing. architect. Hij trouwde 29-01-1986 te Darmstadt (kerkelijk huwelijk 10-05-1986 te Heimbach) Elfi Anna Lischko, van beroep beambte, geboren 06-05-1958 te Schuttern bij Lahr (dochter van Hans Lischko en Anna Kollinger).

Kinderen:

1. Eve Miriam Kingma, geboren 14-02-1988 te Lahr.
2. Renée Marie Kingma, geboren 27-11-1990 te Lahr.
3. Kai Ralf Kingma, geboren 11-10-1996 te Lahr.

Opgesteld op 14 februari 2005
Ralf Kingma

De volledige stamboom kan bij Ralf Kingma worden opgevraagd.

Kingma-glossarium

Een alfabetische verzameling van namen, plaatsen en begrippen uit de geschiedenis van de Kingma's, samengesteld door Ralf Kingma uit De Kinkhoorn en zijn eigen onderzoek.

Baard

Sinds mensenheugenis worden de inwoners van Baard "de Baarder katten" genoemd. De spreekwoordelijke "honden" wonen in Lions. Een standbeeld herinnert aan die vroegere tijd. Het café It Skipperke heeft een rijk verleden. Vroeger was de Bolswardervaart een belangrijke verbinding naar Oosterlittens; alle handel ging over het water. It Skipperke was een aangename verzamelplaats voor de bewoners. De naam van de basisschool De Stjelp verwijst naar een boerderij die hier vroeger stond; enkele delen ervan zijn naar het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen overgebracht. In dit dorp ligt ook de Friese taalkundige Harmen Sytstra begraven; hij was hier schoolmeester van 1852 tot 1864. Pals Jans Kingma is op 15 maart 1774 in Baard geboren en was in Baard koopman. Tietje Yntes (de stammoeder) woonde in Baard en werd hier op 18 maart 1815 bij haar man begraven.

Birdaarder Kingma

De enige (mannelijke) tak waarin het geslacht Kingma voortgezet kan zijn. Het is de stamtak van Pieter Jelles Kingma, die tot ca. 1610 op de Kingma State woonde en daar ook stierf. Pieter Johannes Kingma was getrouwd met Brechtje, dochter van Jan Feijtes, met wie hij in Blija woonde. Zij hadden zes kinderen, van wie de oudste Johannes Pieters heette. Johannes Pieters was landbouwer in Genum en getrouwd met Jisseltje Reynners. Omstreeks 1685 werd hun een zoon Jan Johannes Kingma geboren. Jan Johannes Kingma trouwde Trijntje Jacobs, die herbergierster in Birdaard was. Jan Johannes Kingma is de stamvader van de "Birdaarder" Kingma's, die in rechte mannelijke lijn van Jelle Kingum uit Zweins afstammen.

Friese ruiter

In deze munt was de boete uitgedrukt die professor Van der Wayen aan Ignatius van Kingma moest betalen als hij voor zijn dienst over het land van Ignatius zou gaan. Friese ruiters zijn gouden of zilveren munten van de Verenigde Nederlanden die in Friesland geslagen werden. Zij herinneren aan de naam en de geschiedenis van Ignatius, die te paard werd afgebeeld: een strenge ruiter met geheven zwaard. Gouden ruiters werden geslagen van 1582 tot 1599 en van 1607 tot 1628, zilveren ruiters van 1582 tot 1585. Daarna werden zilveren ruiters dukatons genoemd; die zijn geslagen van 1659 tot 1668. Verder zijn tussen 1580 en 1738 nog allerlei andere munten van de Republiek der Verenigde Nederlanden in Friesland geslagen.

Gerben Minnes Kingma

De stamvader van Bontje Kingma, geboren in 1658. Hij trouwde Frike Diurds, geboren ca. 1662. Hun kind was Jan Gerbens Kingma, geboren en gedoopt op 22 juni 1684 in Hijlaard; hij stierf op 14 december 1722 in Huins. Zij hielden zich in Friesland zeer op de achtergrond. Het was een koopmansfamilie. De nakomelingen van Gerben Minnes bleven bijna uitsluitend in Baarderadeel wonen. De achternaam, die eeuwenlang in het verborgene sluimerde, werd door Napoleon weer ingevoerd en kwam zo in heel Europa opnieuw in gebruik. Meestal werd de familienaam van de vrouw overgenomen.

Herenbank

Een familiebank uit 1782 met het wapen in het baldakijn. Zij is zeer bezienswaardig en was bestemd voor de familie Julius Matthijs van Beyma thoe Kingma en de familie Lycklama à Nijeholt. De herenbank is nog altijd in de Reginakerk in Zweins te bezichtigen. Om de veertien dagen wordt in de kerk een dienst gehouden.

Huins

In dit dorp zijn de watermolens (achtkantig en met riet gedekt) een heel bekend begrip en de grootste bezienswaardigheid. Verder bezit Huins een dertien eeuwen oude kerk. Nummer 49 is nog het nummer van de in 1714 gebouwde stjelp. Eind 1993 is begonnen met de aanleg van fietspaden tussen Huins en Hijlaard; de veilige en kortere fietsroute naar Leeuwarden is eind 1994 officieel geopend. De route was bedoeld voor fietsforensen en scholieren. Voor de inwoners van Baard, Winsum en Oosterlittens is het nu nog maar vijf kilometer. Pals Jans Kingma was koopman in Huins. Hij is op 2 september 1714 in Huins geboren en op 30 december 1778 in Huins gestorven. Huins is de bakermat van de Duitse Kingma's.

Hylke Jans Kingma

Grootschipper en vernieuwend scheepsbouwer (kofschip). Hylke Jans is de stamvader van de Makkumer Kingma's. Hij had een zeilmakerij, een blokmakerij en een tekenkamer, en ook een touwslagerij. Hij was reder en koopman met een netwerk van Sevilla tot Sint-Petersburg. Dat deed hij allemaal onder de naam Hylke Jans. Toen hij tot mederechter (schepen) in het grietenijbestuur van Wonseradeel werd benoemd, nam hij de naam Kingma aan. Hylke Jans Kingma (1708–1782) verdiende zijn vermogen met handel, rederij en scheepsbouw. Hij werd in 1708 in Makkum geboren. Zijn grootmoeder was een geboren Kingma.

Ignatius van Kingma

"Anno 1700, den 26 november, stierf de hoogedele heer Ignatius van Kingma, brigadier en kolonel van de ruiterij van de Verenigde Nederlanden, in de ouderdom van 79 jaar", zo staat te lezen in zijn grafschrift in Zweins. Hij studeerde in Utrecht. Ignatius koos een militaire loopbaan. In 1651 trouwde Ignatius met Jaycke van Viersen, een dochter van de muntmeester van Friesland. Hun huwelijksgeluk duurde geen 33 weken, want Jaycke stierf op 28 juni 1652 bij de geboorte van hun kind. Ignatius liet in de kerkmuur van de Reginakerk een gedenkteken maken. In 1654 trouwde Ignatius Ydt (Ida) van Meynsma; ook zij stierf, eind november 1671. Beide huwelijken bleven kinderloos.

Jan Bontjes Kingma

De stamvader van de Duitse Kingma's, geboren op 4 februari 1882 in Lions in Friesland. Jan is in 1898 op zestienjarige leeftijd met zijn broer naar Duitsland geëmigreerd. Daar stichtte hij een groot gezin. Hij trouwde eerst Barbara Hahnenberg, die in 1918 in Flerzheim overleed. Zijn tweede huwelijk was met Maria Toussaint, op 28 december 1919 in Wewelsburg bij Büren. Maria is op 27 juni 1898 in Essen-Kray geboren en stierf op 27 april 1974, 76 jaar oud, in Sinsheim. Jan had zestien kinderen, vijf jongens en elf meisjes. Samen met Maria voedde hij bovendien nog twee kleinkinderen op, Loretta en Ralf Kingma. In totaal hadden zij 33 kleinkinderen. Jan stierf op 6 april 1969, 87 jaar oud, in Sinsheim.

Jelle Kingum

De stamvader van alle Kingma's, geboren ca. 1450 in Zweins. Hij was de eigenaar van de Kingma sate (boerenplaats) tot 1538. Later werd Kingum Kingma. Zijn zoon Pieter Jelles (thoe) Kingum, geboren ca. 1480 op de state in Zweins, stierf na 1555, eveneens in Zweins. Van beroep was hij landbouwer en eigenaar van de Kingma State. Hij trouwde Nel Jans.

Keimpetille

Een straat bij Zweins. Daar lag over de oude vaart een hoge brug of tille, zodat het voor de hand lag hier een aanlegplaats te bouwen. Bij het graven van het huidige Van Harinxmakanaal werd in 1950–1951 de oude brug afgebroken, zodat deze verbinding niet meer bestaat. De Kingmatille, zoals de plek ook heet, bestaat nog steeds. Aan de Kingmatille staat ook het theehuis van de familie Kingma.

Kingma

Men neemt aan dat de naam Kingum is afgeleid van de woonplaats van onze voorouders, de Kinguma. Tegenwoordig heet geen nakomeling meer Kingum; het veranderde in Kingma. Wie Kinguma snel uitspreekt, hoort Kingma. Bovendien waren sommigen niet zo zeker van de spelling, zodat de naam niet zo vastlag: men schreef de naam zoals men hem hoorde. De veranderingen van de naam zijn vastgelegd in een aantal koopakten uit de zestiende eeuw. In een koopakte van 27 november 1571 verkocht Claes Pieterzn. Kingum land aan Jelle Pieterzn. Kingum. Maar ook op 5 mei 1579 werd een stuk land van Kinguma Zate, "De Betert" genaamd, ten noordwesten van Kinguma State, verkocht aan Jelle Pieterzn. Kingum. Op 5 mei 1580 is er sprake van land van de Kingma Zate te Sweins, dat werd verkocht aan Jelle Pieterzn. Kinguma. In de koopakte van de state van 9 augustus 1611 wordt alleen nog de naam Kingma gebruikt. De Kingma's zijn een beetje "de Buddenbrooks van Friesland".

Kingma-archief

In het Rijksarchief in Leeuwarden heet ons archief "Familiearchief Van Beyma thoe Kingma". Het archief omvat ook de Kingma State, haar bewoners en haar eigenaren; daartoe hoort ook het onderdeel "Kingma State 1508–1886". Het archief bewaart ook stukken uit de jaren na de afbraak van de state, en de openbare verkoop in 1864 heeft eveneens in de akten een plaats gevonden. Het hele Kingma State-archief beslaat een lengte van 19,90 meter. Het Rijksarchief is voor iedereen toegankelijk.

Kingma Bank

De bankierstak uit Makkum en Bolsward, vooral met de oliepakhuizen, de kassiers en de bankiers. De laatste Kingma Bank bestond tot begin jaren tachtig; daarna ging de bank op in de ABN AMRO Bank. De bank werd via de vrouwelijke lijn vererfd. Voor de Franse tijd was het vaak gebruikelijk de familienaam van de moeder of grootmoeder over te nemen. De Makkumer Kingma's behoren tot de rijkste Kingma's van de familiedynastie.

Kingma-kansel

De kansel staat in een kerkje bij Boer, dat er ellendig uitzag en dreigde in te storten. De kerk kreeg enkele malen Kingma's op bezoek die iets van de kansel wisten. Van de kansel moesten nog de verfresten worden verwijderd om de initialen van de ons bekende schenker, Ignatius van Kingma, te zien. Onze Ignatius was overigens niet alleen een godvruchtig man, maar ook een fatsoenlijk en ijverig man. De kerk van Boer is gerestaureerd.

Kingma-leeuwen

Kijken we naar de bekende aquarel van A. Martin, dan zien we naast de ingang van het stateterrein twee zuilen met zittende leeuwen. Zij houden met een voorpoot een wapenschild vast; daarop kan het Kingmawapen hebben gestaan. De twee leeuwen zijn verdwenen en worden door de Stichting Kingma State gezocht.

Kingma-molen

In ons archief bevindt zich een artikel over een zekere Fokke Yntes Kingma (1813–1883), pedagoog. Deze Fokke was een zeer vooruitstrevend en vooruitziend schoolmeester in zijn tijd. Hij is onder andere min of meer de ontwerper van de "Kingma-molen", een soort letterrad dat gebruikt werd voor een door hem ontwikkelde leesmethode. Het is een voorloper van het leesplankje van Hoogeveen. Het letterrad van Kingma bestaat uit drie verschillende schijven met letters, waarmee allerlei woordcombinaties gemaakt kunnen worden.

Kingma-regiment

Op één persoon uit het geslacht Kingma wil ik nog kort ingaan, namelijk Inte of Ignaz Saekles van Kingma, geboren 1621. Hij moet in en om Zweins behoorlijk de aandacht op zich hebben gevestigd. In 1651 wordt hij genoemd als "cornet van de compagnie haakbusschutters" die in Wesel gelegerd was. Later werd hij "sergeant-majoor te paard", vervolgens "ritmeester en brigadier" en ten slotte, in 1671, "kolonel te paard". In het Rampjaar 1672, toen het land in oorlog raakte met Frankrijk, Engeland, Munster en Keulen, speelde het "Kingma-regiment" een grote rol. Het was een cavalerieregiment van zes compagnieën, in totaal ongeveer driehonderd man. Lodewijk XIV trok bij Lobith over de Rijn en raakte in gevecht met Nederlandse troepen.

Kingma Sate

Omdat de Kingma Sate (boerenplaats) oorspronkelijk een boerderij was, werd zij door goede bedrijfsvoering en door het sluiten van goede huwelijken ten slotte eigendom van het geslacht Kingma en een state (herenhuis). Vooral tijdens het leven van Saeckle van Kingma (overleden 12 februari 1652) breidde het bezit zich aanzienlijk uit.

Kingma-zegel

Het zegel van Ignatius van Kingma toont het Kingmawapen met helm en de uitkomende zwaan, versierd met de letters I en K. Het zegel bevindt zich in het Fries Museum in Leeuwarden.

Kingma State

Herenhuis van 1600 tot 1864. Een voormalige Friese buitenplaats (buiten Franekeradeel), een state met rechtsmacht (zij beschikte over galg en rad) bij het dorp Zweins, ongeveer vier kilometer ten oosten van Franeker. De oudste uit de archieven bekende Kingma, Jelle (thoe) te Kingum genaamd, bewoonde het huis omstreeks 1500. Nakomelingen van Jelle waren tot het einde van de zestiende eeuw eigenaar van het huis. In het midden van de negentiende eeuw stierf de laatste bewoner van de Kingma State, Julius Matthijs van Beyma thoe Kingma. Het gebouw werd in 1864 openbaar geveild, daarna afgebroken, en de terp waarop het gebouwd was werd afgegraven. Uit die tijd stammen enkele afbeeldingen van de state, getekend door A. Martin. De laatste nakomeling van Jelle en de laatste Kingma op de state was Ignatius van Kingma. Het gebied waarin de state stond wordt ook wel "het Bangladesh van Nederland" genoemd.

Kingmatille

Ligt in het verloop van de weg direct evenwijdig aan het Van Harinxmakanaal in Zweins, met het nog bestaande theehuis van de Kingma's. Tegen het einde van de negentiende eeuw woonden de meeste inwoners in het buurtschap Kingmatille aan de vaart die nu het Van Harinxmakanaal is. Zoals uit de naam Kingmatille blijkt, speelde het geslacht Kingma een belangrijke rol in de geschiedenis van het dorp.

Kingmaschool

Er zijn twee scholen met deze naam, een in Amersfoort en een in Amsterdam. Beide scholen bieden speciaal onderwijs. De school in Amersfoort is een school voor kinderen met leer- en ontwikkelingsproblemen; de Kingmaschool in Amsterdam is gericht op voortgezet speciaal onderwijs voor dezelfde groep kinderen. In ons Kingma-archief zit een artikel over een zekere Fokke Yntes Kingma (1813–1883), pedagoog. Hij voerde een nieuwe vorm van klassikaal onderwijs voor de lagere school in. Ook het cijferschrift voor muziek was een nieuw idee van hem, voor het onderwijs aan kinderen met leerproblemen. Aan dat laatste idee heeft hij het waarschijnlijk te danken dat de scholen naar hem genoemd zijn. Zijn rondtrekkende bestaan bracht hem achtereenvolgens naar Elburg, Amersfoort, Oudega, Leeuwarden, opnieuw Amersfoort, Amsterdam, Den Haag, Utrecht en ten slotte weer Amsterdam, waar hij op 18 april 1883 overleed. Een groot deel van de publicaties over nieuwe schoolmethoden is van zijn hand.

Kingmawapen

Uit de Reginakerk in Zweins en uit de archieven. Het wapenschild toont in de linkerhelft een halve Friese adelaar in zwart op een gouden veld. In het rechterdeel ziet men boven twee zwarte kinkhoorns (schelpen) op zilver; rechtsonder is een pijl in zilver op een blauw veld afgebeeld. Het helmteken is een uitgestrekte zwanenhals. Vermoedelijk stamt dit wapen uit de tijd voor 1498 (Albrecht van Saksen).

Kinkhoorn

1488 is de vroegste vindplaats van dit woord. Het is afgeleid van "kink" (kromming), wat zoveel betekent als gedraaid hoorntje. Het is de naam voor een gedraaide, spiraalvormige hoorn, ook wulk (een schelpdier) genoemd. Men vermoedt dat de kinkhoorn in het wapen samenhangt met de naam Kingma (oorspronkelijk Kinghum). "De Kinkhoorn" is nu een regelmatig verschijnend nieuwsblad van de Stichting Kingma State, dat in het Nederlands aan de leden van de stichting wordt toegezonden. Er is een Friese uitdrukking "Yn de kinkhoarn sitte", die betekent "thuis zitten".

Kofschip

In het voorjaar van 1746 maakte Hylke Jans Kingma met zijn kofschip De Twee Gebroeders (vergaan in 1838 op de Zuiderzee) een reis van Bordeaux naar Sint-Petersburg, waar hij een grote lading innam. Parfum, zuidvruchten en koloniale waren werden verkocht. Van de winst uit deze en andere handelsreizen bouwde hij onder andere in 1764 een oliemolen en in 1767 een pakhuis, die hij allebei "Fortuin uit Zee" noemde. Zijn kofschepen moesten groter en sneller worden, onder andere door het weglaten van de zijzwaarden.

Lemelerveldse Kingma

Een tak die zich vanaf 1907 heel snel in Brazilië ontwikkelde en aanvankelijk uitsluitend landbouw bedreef en zuivelfabrieken had.

Lions

Lions (Leons) is een karakteristiek terpdorp. De bebouwing heeft een overwegend landelijk karakter; de band met het landschap is door de openheid heel sterk. De betekenis van de veertienhonderd jaar oude kerk reikt veel verder dan de grenzen van de kleine dorpsgemeenschap. Met culturele activiteiten als muziekuitvoeringen, lezingen en tentoonstellingen trekt de kerk in de wintermaanden belangstellenden uit heel Friesland. De kerk is al eeuwen aan Sint-Catharina gewijd. De toren had oorspronkelijk een zadeldak. In Lions zijn Bontje Pals Kingma op 11 oktober 1928 en zijn vrouw Trijntje Jans Kingma-Bergsma op 26 april 1935 gestorven.

Makkumer Kingma

De familie uit het Friese dorp Makkum aan zee, die er eeuwenlang zaken deed en tot de rijksten van het dorp behoort. Zij vormen al meer dan driehonderd jaar een aanzienlijke onderneming van de familie Kingma. In de zeventiende eeuw voeren de Kingma's met vrachtschepen rond; binnen één generatie werden zij zeer rijk. De stamvader was Hylke Jans Kingma, die leefde van 1708 tot 1782. Hij had een eigen rederij.

Mauritsbrug

In de Dijkstraat in Franeker lag een houten ophaalbrug. Op 6 januari 1665 reed een voornaam gezelschap van tweeëntwintig ruiters over de brug. De centrale figuur was een Duitse rijksvorst, Johan Maurits van Nassau-Siegen. Hij was naar Leeuwarden gekomen om de begrafenis van de Friese stadhouder Willem Frederik bij te wonen. De vorst werd begeleid door majoor Ignatius van Kingma. De inwoners van Franeker keken belangstellend toe toen, tot verbazing van alle aanwezigen, de brug onder het geweld van de vele paardenhoeven instortte. Zes ruiters met hun paarden, onder wie Johan Maurits en Ignatius, stortten in de binnengracht en zakten door het ijs. Gelukkig konden zij gered worden. Een gedenksteen in de Dijkstraat houdt de herinnering aan dit voorval levend.

Oan 'e dyk fan Keimpetille

Het Kingmalied van Jan Slofstra, een oud Fries volkslied. Het lied wordt tegenwoordig nog op de scholen gezongen. Het beschrijft het leven aan de oever bij de Kingmatille.

Portret van Ignatius

Het geschilderde portret van Ignatius van Kingma hangt in de Heringa State in Marsum (ongeveer vier kilometer ten westen van Leeuwarden). Het schilderij is mogelijk ooit aan het Fries Genootschap geschonken. In 1908 is het met andere schilderijen in bruikleen gegeven aan de stichting van het Popta Gasthuis, en in 1929 is het door die stichting aangekocht. Een bijzondere band tussen Ignatius en de bewoners van de Heringa State was er niet.

Reginakerk

Gebouwd in 1782–1783 op een bestaand bouwwerk uit de dertiende eeuw. Op 6 maart 1782 werd de bouw van de nieuwe kerk aanbesteed; op 5 oktober 1783 werd de nieuwe kerk ingewijd en vierde zij haar patroonsfeest. In het midden van het kerkdak staat een dakruiter (torentje) met een klok uit 1471. Over een kerkpad kwam men bij de Kingma State. In de Reginakerk van Zweins zijn veel bekende Kingma's uit die tijd begraven.

Schabrak

Een schabrak is een paardendek. Het grootste deel werd direct achter het zadel over de rug van het paard gelegd. Dit deel is voorzien van het Kingmawapen met twee paarden als schildhouders. De kinkhoorn in dit wapen is niet bepaald naar de natuur afgebeeld, maar dat is eigenlijk vaker het geval, zo ook bijvoorbeeld op de steen in de vloer van de kerk in Zweins. Het helmteken, een "uitkomende zwaan", is een bijzondere helm en is tweemaal aangebracht. Dat hangt waarschijnlijk samen met het feit dat het wapen midden op de rug van het paard lag en aan beide kanten zichtbaar moest zijn.

Simmer 2000

In Friesland nam men het initiatief om in juli 2000 in Zweins een grote familiebijeenkomst te houden. Alle Kingma's werden in zo groot mogelijke getale uitgenodigd voor de Kingmadag op 8 juli 2000 in Zweins. Op die dag werden de deelnemers langs de voor het geslacht Kingma belangrijke historische plekken geleid. De Stichting Kingma State werd opgericht.

Sneker Kingma

De Sneker tak, met onder andere de pannenfabriek, apothekers, artsen en notarissen, woonde overwegend in Sneek en is de academische tak van de familiedynastie.

Stamboom

De stamboom gaat terug tot Jelle Kingum (ca. 1450 tot 1538). Hij was de eerste ons bekende bewoner van de state Kinghum, later Kingma State. Onder zijn nakomelingen bevinden zich verschillende aanzienlijke personen, zoals Saeckle Intes van Kingma (overleden 1652), die gedeputeerde voor de financiën in Friesland was. Zijn zoon Ignatius van Kingma (overleden 1700) was brigadier en commandant van de ruiterij in het leger van de Verenigde Nederlanden en de laatste Kingma op de Kingma State. Saeckles broer Jan Intes (overleden 1645) was gedeputeerde in Friesland.

Stichting Kingma State

De stichting is op 8 juli 1999 in Driebergen opgericht en heeft zich ten doel gesteld historische kennis over de Kingma's en de nakomelingen van Jelle Kingum te verzamelen. Ook de mogelijkheid van herbouw van de state wordt onderzocht. Alle Kingma's kunnen lid worden. De zetel van de stichting is Arnhem.

Theehuis

Het theehuis staat aan de Kingmatille, ook Keimpetille genoemd. Het was eigendom van de familie Kingma en werd ook door de Kingma's gebruikt. Het staat nog onveranderd aan het Van Harinxmakanaal en kan daar bezichtigd worden. Het huis is op dit moment verhuurd. Er was een rechtstreekse verbindingsweg naar de Kingma State. Het gebouw is vermoedelijk in 1675 gebouwd.

Tietje Yntes Kingma

Een geboren Kingma, de stammoeder van de Bontje Kingma-lijn. Tietje is geboren op 25 maart 1741 in Weidum en gestorven op 18 maart 1815 in Baard. Zij trouwde op 6 mei 1764 in Weidum bij Huins kerkelijk met Jan Pals (Sales). Jan Pals werd geboren ca. 1737 in Beers bij Huins en stierf op 11 maart 1805 in Baard. Hij was koopman in Baard.

Wulk

De wulk (Buccinum undatum) is een zeeslak met een schelp in de vorm van een spitse hoorn met een aantal gewelfde windingen, ongeveer 10 cm lang. De grootste doorsnede kan ongeveer 5,5 cm bedragen. De dieren worden met uitsterven bedreigd.

Tolhuis

Een huisje aan de Keimpetille. Het tolhuis is, net als de brug over het Van Harinxmakanaal, afgebroken. In de zeventiende eeuw moest men bij de Kingmatille tol betalen als men het Van Harinxmakanaal over wilde.

Zweins

Het dorp ligt iets ten zuiden van Franeker en telt honderd inwoners. In Zweins stonden de vroegere Kingma State en de Kingmatille, en staat de huidige Reginakerk. De familie Kingma zorgde in dit dorp voor veel werkgelegenheid. Zweins is de bakermat van de Kingma's. In Zweins was in 2000 een grote Kingma-bijeenkomst, waarbij meer dan vierhonderd Kingma's uit de hele wereld elkaar ontmoetten.

Zweinser Kingma

De oerstam van de Kingma's, van de state in Zweins. Jelle Kingum, de stamvader van alle Kingma's, is ca. 1450 in Zweins geboren. Hij woonde op de Kingma sate (boerenplaats), die later de Kingma State (herenhuis) werd. Alle Kingma's stammen af van de Zweinser Kingma's, die over alle delen van de wereld verspreid zijn.

Wapen van de Kingma's van de state in Nederland

Het wapen van de Kingma's: links de halve Friese adelaar in zwart op goud, rechts boven twee zwarte kinkhoorns op zilver en rechts onder een zilveren pijl op blauw, met als helmteken de uitkomende zwaan (zie ook het glossarium onder Kingmawapen).

Fotoalbum van de Duitse Kingma's

Ouders van Jan Bontjes Kingma

Bontje Pals Kingma, geboren 11-06-1844 te Huins, gestorven 11-10-1928 te Lions	Trijntje Jans Kingma-Bergsma, geboren 22-12-1848 te Baard, gestorven 26-04-1935 te Lions
Bontje Pals Kingma, opperveehouder ("Oberschweizer")	Bontje Pals en Trijntje Jans Kingma, gehuwd 31-03-1870 te Baarderadeel

Jan Bontjes Kingma en zijn gezin

Jan Bontjes Kingma, geboren 04-02-1882 te Lions, gestorven 06-04-1969 te Sinsheim	Jan Bontjes Kingma
Jan Bontjes Kingma, melkersbaas ("Obermelker")	Jans broer Bontje, geboren 16-04-1888 te Lions
Jan Bontjes Kingma (1882–1969)	Maria Kingma-Toussaint, geboren 27-06-1898 te Essen-Kray, gestorven 27-04-1974 te Sinsheim
Magaretha Toussaint-Lemaire, moeder van Maria Kingma	Maria Kingma-Toussaint
Christine Bürger-Toussaint	Magaretha Toussaint-Lemaire en Maria Kingma-Toussaint met dochter Maria Kingma
Petra Kingma, geboren 19-10-1936 te Darmstadt
Ralf Kingma, geboren 25-06-1956 te Heidelberg	Elfi Kingma-Lischko, geboren 06-05-1958 te Schuttern
Eve Kingma, geboren 14-02-1988 te Lahr	Renée Kingma, geboren 27-11-1990 te Lahr
Kai Kingma, geboren 11-10-1996 te Lahr

Fotoalbum van Bontje Bontjes Kingma

Bontje Bontjes Kingma (1888–1966), de broer met wie Jan Bontjes in 1898 naar Duitsland vertrok, bleef in het Rijnland wonen en stierf in Mechernich.

Emil Bontjes Kingma	Bontje Bontjes Kingma
Bontje Bontjes Kingma in Keulen	Zuster van Bontje Bontjes Kingma

Kingma Kronkels: Jan Bontjes Kingma

Ralf Kingma

Jan (Jean), ook Schang, zoals zijn tweede vrouw Maria haar man noemde, is op 4 februari 1882 in Lions (Leons) bij Leeuwarden in Nederland geboren. In 1898, op amper zestienjarige leeftijd, verliet hij met zijn broer Bontje Kingma Nederland. Zij gingen naar Duitsland vanwege de grote werkloosheid die juist in Friesland heerste. Jan werkte onder andere als opperveehouder (melkersbaas) op het landgoed Dammhof in Duitsland.

Op zijn vierentwintigste trouwde Jan, omstreeks 1906 in Mechernich, met Barbara Hahnenberg, die in 1918 in Flerzheim bij Mechernich stierf. Zij liet zes kinderen na, twee meisjes en vier jongens: Peter, Heini, Willi, Anton en Cäcilie. Het eerste meisje stierf al na vier jaar.

Op 28 december 1919 trouwde Jan voor de tweede maal, met de eenentwintigjarige Maria Toussaint, in Wewelsburg bij Büren. Maria (dochter van Peter Toussaint en Magaretha, geboren Lemaire) is op 27 juni 1898 in Essen-Kray geboren. Jan en Maria kregen tien kinderen: een jongen, Johannes, en negen meisjes: Gredchen, Mathilde, Christine, Martha, Hedwig, Röschen, Petra, Maria Theresia en Maria Elisabeth. Jans vrouw Maria voedde de kinderen van Barbara op als haar eigen kinderen. Jan en zijn gezin woonden in de loop van hun leven in verschillende plaatsen in Duitsland: Wewelsburg, Müddersheim/Vettweiß, Mettmann, Querenburg, Formrodach bij Eisenach, Rothausen, Stockheim in Hessen, Büdingen bij Bad Nauheim, Darmstadt, Dammhof/Adelshofen, Neckargerach en Sinsheim aan de Elsenz. Jan behield tot zijn dood de Nederlandse nationaliteit, die ook Maria had aangenomen. Ook ik had tot 1967 de Nederlandse nationaliteit.

Op driejarige leeftijd kwam ik in Neckargerach bij mijn grootouders, die mij als hun eigen zoon opvoedden. Neckargerach is een klein, idyllisch dorp tussen Mosbach en Eberbach. De eigen kinderen waren allemaal al getrouwd en het huis uit. Het was een heel mooie, bezinnelijke tijd. We woonden in een klein huisje met drie kamers: een slaapkamer, een kleine woonkamer, waar ik op een uitklapbare bank sliep, en een woonkeuken, waar het leven zich afspeelde. De woning werd lange tijd met hout verwarmd. Bij het huis lag een grote tuin met een schuurtje, een paradijs voor mij. We hadden geen televisie, geen telefoon en geen auto. Vaak wandelde ik urenlang met mijn grootvader. We spraken over veel, maar nooit over zijn verleden. Elke zondagmiddag bezochten zijn kinderen met hun gezinnen ons in Neckargerach, want de kinderen waren mobieler dan wij.

Jan was een heel strenge en religieuze man. Avond na avond bad hij met zijn vrouw Maria in de keuken de rozenkrans. Hij ging elke woensdag en zondag naar de katholieke kerk. Hij was heel bekend in de parochies. Het woord van de pastoor was wet. Jan overleed op 6 april 1969, 87 jaar oud. Zijn vrouw Maria overleed op 27 april 1974, 76 jaar oud. Beiden werden in hun laatste woonplaats, Sinsheim, begraven.

Ralf Kingma

Literatuur

1. De gegevens van Hennie Kingma bij Lemmer, Nederland.
2. De inleiding van de inventaris van het "Familiearchief van Kingma State" door J.L. Berns, 1908 (uit de Provinciale Bibliotheek te Leeuwarden).
3. Aantekeningen betreffende het geslacht Kingma, door de heer W.W. Buma, 1850, uit het Rijksarchief, "Familiearchief van Kingma State".
4. Het boekje over de Reginakerk in Zweins.
5. Het familieonderzoek van de heer T.J. Kingma bij Bergum, Nederland.
6. "Voor- en familienamen in Nederland" van R.A. Ebeling.
7. "Nederland's Adelsboek", Centraal Bureau voor Genealogie.
8. "Het rechtsomgaan van Franekeradeel 1406–1438", bladzijde 100.
9. "De Kinkhoorn", familieblad van de Stichting Kingma State, Nederland.

Colofon

"De Kinkhoorn" ("de wulk") is het regelmatig verschijnende blad van de Stichting Kingma State in Nederland. Het wordt gratis aan de leden van de stichting toegezonden. Men kan lid worden door een jaarlijkse bijdrage van ten minste 12 euro over te maken op rekening 55.00.97.538 bij de ABN AMRO Bank te Arnhem, ten name van de penningmeester van de Stichting Kingma State. Andere belangstellenden ontvangen het familieblad voor 25 euro per jaar.

Oplage: 150 exemplaren. Verschijnt ten minste tweemaal per jaar.

Stichting Kingma State
Secretariaat: Sterrenboslaan 20, 3972 GD Driebergen
Tel.: 0343-521212, fax: 0343-517689
E-mail: info@joostkingma.nl
Website: www.kingmastate.nl

Bestuur

Voorzitter: C.S.J. Kingma, Emmen
Secretaris: J.H. Kingma, Driebergen
Penningmeester: J.M. Kingma, Arnhem
Lid: Tj. Kingma, Zwolle

Vormgeving en productie

Drukkerij Bakker Baarn

Auteur en vertaler

Ralf J. Kingma, Friesenheim (Duitsland)

Bij gehele of gedeeltelijke overname van de inhoud van dit nummer van De Kinkhoorn gaarne bericht. Ki/01.05